Edith Eger

Edith Eger is een naam die wereldwijd symbool staat voor de ongekende veerkracht van de menselijke geest. Geboren op 29 september 1927 in Košice, destijds onderdeel van Tsjecho-Slowakije, groeide ze op in een Joods gezin als de jongste van drie dochters. Haar vroege jaren werden gekenmerkt door een passie voor dans en gymnastiek, dromen die bruut werden verstoord door de opkomst van het nazisme en de daaropvolgende verschrikkingen van de Holocaust. Vandaag de dag kennen we haar niet alleen als een overlevende van Auschwitz, maar vooral als een gerenommeerd psycholoog, een bestsellerauteur en een inspiratiebron voor miljoenen mensen die kampen met trauma, verlies en emotionele gevangenschap.

Het leven van Edith Eger nam een dramatische wending in 1944, toen zij en haar familie werden gedeporteerd naar Auschwitz. Bij aankomst op het perron werd ze direct geconfronteerd met de beruchte dr. Josef Mengele. Het was op die dag dat haar moeder haar de legendarische woorden toefluisterde: "Niemand kan de gedachten die je in je eigen geest plaatst van je afnemen." Deze les werd het fundament van haar overlevingstactiek. Toen Mengele later die dag hoorde dat Edith een begenadigd danseres was, dwong hij haar voor hem te dansen in de barakken. Terwijl ze danste op de tonen van de 'An der schönen blauen Donau', sloot ze haar ogen en stelde ze zich voor dat ze op een operapodium in Boedapest stond. Deze splitsing tussen haar fysieke realiteit en haar mentale vrijheid zou later het kernthema worden van haar therapeutische werk.

De weg naar herstel en een nieuw begin

Na de bevrijding van het kamp Gunskirchen in 1945, waar Edith en haar zus Magda ternauwernood werden gered uit een stapel lichamen, begon een lange en pijnlijke weg naar fysiek en mentaal herstel. De jaren na de oorlog waren verre van eenvoudig. Edith trouwde met Béla Eger, eveneens een overlevende, en samen emigreerden ze in 1949 naar de Verenigde Staten. In Amerika begon ze aan een nieuw hoofdstuk, hoewel ze decennialang haar verleden verborgen hield voor haar kinderen en haar omgeving, gedreven door schaamte en het onverwerkte trauma van het overlevingssyndroom.

Pas op latere leeftijd besloot Edith haar passie voor psychologie te volgen. Ze behaalde haar doctoraat in de psychologie aan de Universiteit van Texas in El Paso toen ze vijftig jaar oud was. Een cruciaal moment in haar professionele en persoonlijke ontwikkeling was haar ontmoeting en vriendschap met Viktor Frankl, de beroemde psychiater en auteur van 'De zin van het bestaan'. Frankl moedigde haar aan om haar eigen verhaal te omarmen en haar ervaringen te gebruiken om anderen te helpen hun eigen 'mentale gevangenis' te verlaten. Dit leidde uiteindelijk tot de publicatie van haar debuutboek op negentigjarige leeftijd, een gebeurtenis die haar leven en de wereld van de psychologische literatuur voorgoed zou veranderen.

De literaire impact: De Keuze en Het Geschenk

In 2017 verscheen 'De Keuze' (oorspronkelijke titel: 'The Choice'), een krachtige mix van een memoir en een therapeutische gids. Het boek werd onmiddellijk een internationale bestseller en werd geprezen door critici, publieke figuren zoals Oprah Winfrey en lezers over de hele wereld. In 'De Keuze' beschrijft Eger niet alleen de gruwelen van de kampen, maar focust ze vooral op de keuze die we hebben in hoe we reageren op lijden. Ze betoogt dat de ergste gevangenis niet Auschwitz was, maar de gevangenis die ze voor zichzelf had gebouwd in haar eigen geest.

Haar tweede boek, 'Het Geschenk' (oorspronkelijke titel: 'The Gift'), verscheen in 2020. Waar 'De Keuze' meer verhalend is, fungeert 'Het Geschenk' als een praktische handleiding. Hierin deelt ze twaalf lessen die ons kunnen helpen om destructieve patronen te doorbreken en de weg naar vrijheid te vinden. Ze bespreekt thema's als angst, verdriet, woede en schuldgevoel, en biedt concrete tools om deze emoties te transformeren. Haar schrijfstijl is toegankelijk, empathisch en doordrenkt van wijsheid, waardoor ze een breed publiek bereikt dat op zoek is naar heling.

De filosofie van Edith Eger: Mentale vrijheid

De kernboodschap van dr. Edith Eger is dat we altijd een keuze hebben, ongeacht de externe omstandigheden. Ze maakt een scherp onderscheid tussen slachtofferschap en een 'slachtofferrol'. Hoewel we slachtoffer kunnen worden van gebeurtenissen buiten onze controle, is de slachtofferrol iets waar we voor kiezen als we blijven hangen in het verleden en weigeren de verantwoordelijkheid voor ons eigen geluk op te eisen. Eger benadrukt dat vergeving niet zozeer gaat over de dader, maar over de vrijheid van het slachtoffer. Door te vergeven, laat je de last van de woede los en geef je jezelf toestemming om verder te gaan.

Haar werk is sterk beïnvloed door de positieve psychologie en de logotherapie. Ze leert haar cliënten en lezers dat lijden universeel is, maar dat de manier waarop we ermee omgaan bepaalt of we overleven of werkelijk leven. Ze spreekt vaak over het belang van zelfliefde en zelfzorg, en daagt mensen uit om hun eigen 'innerlijke nazi' – de stem die zegt dat we niet goed genoeg zijn – het zwijgen op te leggen.

Veelgestelde vragen over Edith Eger

Leeft Edith Eger nog en hoe oud is ze?

Ja, dr. Edith Eger is nog steeds in leven. Geboren in september 1927, is zij inmiddels de 95 jaar gepasseerd. Ze blijft actief met het geven van interviews, het schrijven van content voor haar sociale mediakanalen en het inspireren van mensen over de hele wereld met haar online cursussen en lezingen. Haar vitaliteit op deze hoge leeftijd wordt vaak gezien als een levend bewijs van haar eigen filosofie over een gezonde geest en een veerkrachtig hart.

Wat is het verschil tussen De Keuze en Het Geschenk?

'De Keuze' is primair een autobiografisch verhaal dat haar ervaringen voor, tijdens en na de oorlog beschrijft, gecombineerd met cases uit haar praktijk. Het is een diepgaand literair werk dat de lezer meeneemt op haar persoonlijke reis naar heling. 'Het Geschenk' daarentegen is compacter en praktischer ingestoken. Het is geschreven als een gids met directe adviezen en oefeningen om specifieke mentale blokkades te overwinnen. Voor wie haar verhaal nog niet kent, wordt aangeraden om met 'De Keuze' te beginnen.

Wat was de relatie tussen Edith Eger en Viktor Frankl?

Viktor Frankl was een mentor, vriend en grote inspiratiebron voor Edith Eger. Nadat ze zijn boek 'De zin van het bestaan' had gelezen, begon ze met hem te corresponderen. Frankl herkende in haar een gelijkgestemde geest die, net als hij, de menselijke conditie begreep door de lens van extreme overleving. Hij moedigde haar aan om haar academische ambities na te streven en haar ervaringen op papier te zetten. Eger wordt vaak beschouwd als de persoon die Frankls werk naar de moderne tijd heeft vertaald en verrijkt met een specifiek vrouwelijk en therapeutisch perspectief.

Wat bedoelt Edith Eger met 'de gevangenis in je eigen geest'?

Hiermee doelt ze op de beperkende overtuigingen, trauma's en negatieve gedachten die ons ervan weerhouden om in het heden te leven. Volgens Eger kunnen we fysiek vrij zijn, maar mentaal nog steeds opgesloten zitten in gebeurtenissen uit het verleden of angsten voor de toekomst. De sleutel tot de celdeur ligt in onszelf: door onze gedachten te veranderen en de verantwoordelijkheid voor ons eigen leven te aanvaarden, kunnen we onszelf bevrijden.

Is Edith Eger getrouwd en heeft ze kinderen?

Edith Eger was getrouwd met Béla Eger, een man die ze in Tsjecho-Slowakije ontmoette na de oorlog. Hij was een verzetsstrijder geweest. Samen emigreerden ze naar de Verenigde Staten en kregen ze drie kinderen: Marianne, Audrey en Philip. Hoewel hun huwelijk periodes van grote spanning kende door hun onverwerkte oorlogstrauma's (ze scheidden zelfs kortstondig om later weer te hertrouwen), bleven ze samen tot aan Béla's overlijden. Haar dochter Marianne is overigens getrouwd met de bekende econoom Robert Engle.

Welke invloed heeft Edith Eger op de moderne psychologie?

Dr. Eger heeft een unieke brug geslagen tussen de existentiële psychologie en de praktische traumatherapie. Haar benadering, waarbij ze haar eigen kwetsbaarheid als therapeut inzet, heeft de manier waarop psychologen kijken naar de relatie tussen trauma en keuze veranderd. Ze is een voorvechter van het idee dat een therapeut niet alleen een afstandelijke waarnemer is, maar een gids die zelf ook de duisternis heeft gezien. Haar werk wordt wereldwijd gebruikt in therapiecentra en universiteiten om thema's als veerkracht en posttraumatische groei te onderwijzen.

Edith Eger blijft een baken van hoop. Haar verhaal herinnert ons eraan dat, hoe donker de omstandigheden ook mogen zijn, de menselijke ziel de capaciteit heeft om te bloeien. Zoals ze zelf vaak zegt: "Je kunt niet veranderen wat er gebeurd is, je kunt niet veranderen wat je gedaan hebt of wat je is aangedaan. Maar je kunt kiezen hoe je nu leeft." Het is deze krachtige boodschap die haar werk tijdloos maakt en haar een plek geeft tussen de belangrijkste denkers en schrijvers van onze tijd.